De mythe van het mislukte verandertraject

Cultuurverandering a la Fokke & SukkeDeze post is geschreven door Myrte Ferwerda

In de populaire veranderliteratuur vind je veelvuldig dat zeventig procent van de veranderingen mislukt. Je zou dus zeggen: ‘we doen iets niet goed’. Maar als je verder op onderzoek uitgaat, blijkt al snel dat dit nuance behoeft. Kostenreducties en structuurwijzigingen slagen meestal en ook strategie-implementaties geven nog in meer dan de helft van de gevallen het beoogde resultaat. Pas bij cultuurverandering worden onderzoekers pessimistischer: 80% mislukt. Moeten we daar dan maar mee ophouden?

Het antwoord op deze vraag hangt sterk af van het paradigma van waaruit je denkt over veranderbaarheid en gedrag. Als je een transitie ziet als een tijdelijke, extra ingreep om de huidige ongewenste situatie te verhelpen dan kan je inderdaad van een koude kermis thuis komen. Een verandering die top-down wordt opgelegd, waarbij een gewenste situatie wordt geformuleerd, een veranderplan wordt geschreven en acties worden verwacht van managers en medewerkers om de gewenste resultaten te realiseren en in te passen in hun werkpraktijk leiden tot hoge faalpercentages: de vooraf gestelde SMART doelstellingen worden grotendeels niet behaald. Vaak volgt er dan een roep om strakker te sturen of om een verbeterd veranderplan te schrijven, hetgeen verdere frustraties in de hand werkt.

In een ander paradigma beschouw je de verandering als een continu proces dat sowieso plaatsvindt, of je het nu managet of niet. Veranderen is hierbij een complex en collectief leer- en betekenisgevingsproces. Dit is moeilijk te sturen en daarmee onvoorspelbaar en oncontroleerbaar. We ontwikkelen door (informele) gesprekken, door voorbeelden, door waar we in het dagelijks werk tegenaan lopen. Vaak onbewust en toch heel vanzelfsprekend. Zo krijgt de verandering stap voor stap vorm. Vanuit dit perspectief is de vraag of een verandering de vooraf opgestelde, smart-gedefinieerde resultaten oplevert minder van belang. Het veranderproces krijgt vorm in co-creatie, van moment tot moment. Dat is de implementatie. Het stellen van doelen en het bepalen van een ambitieuze koers kan hierbij zeker helpen: dit geeft richting, stimuleert en creëert momentum. De waarde van een transitieteam en bijbehorende acties zit in het feit dat dit een gezamenlijke richtingwijzer oplevert: waar staan we nu en wat zijn indicaties over waar we – ongeveer – naartoe willen? Er is dus geen sprake van ‘ist naar soll’ zoals bij de geplande – tijdelijke – verandering, maar meer van ‘ist naar etwas’. Tijdens het uitproberen van nieuwe dingen en met vallen en opstaan krijgt het uiteindelijke resultaat pas vorm. Vanuit dit perspectief is het een wonder dat dertig procent van de veranderingen ‘slaagt’ volgens de vooraf gestelde SMART doelstellingen. Veel belangrijker zijn de daadwerkelijk gerealiseerde en ontstane veranderingen in de alledaagse werkpraktijk. Dat deze niet per se één op één te herleiden zijn tot de geformuleerde doelstellingen bij aanvang wijst op eigenaarschap. We vertalen de verandering naar onze eigen belevingswereld en dit heeft effect op ons concreet werkgedrag en bijbehorende werkresultaten.

Het feit dat in de populaire managementliteratuur nog altijd wordt uitgegaan van die mythische zeventig procent, laat zien dat het denken over veranderingen als planbare, grotendeels maakbare, meetbare en te controleren processen nog steeds het dominante perspectief is. De vraag is of dit recht doet aan de realiteit binnen organisaties en de ervaring van mensen op de werkvloer. Want wat is het proces van veranderen eigenlijk? ‘It’s not about what should be, but about what’s happening right now!’

Advertenties

Over Roel van Lanen
Roel van Lanen has international experience in the fields of strategy, finance, corporate recovery and business growth. Roel has extensive experience advising clients on strategic issues ranging from scenario planning to cost reductions. Additionally he supported companies through complex operational changes. Currently Roel works as a senior strategy consultant with Berenschot in the Netherlands, primarily focusing on organizational development and efficiency, strategic market studies, and complex (international) restructuring efforts. Customers typically work in financial and professional services, as well as utilities (energy), health care, and production industry. Roel is an experienced program- and projectmanager who regularly teaches workshops and holds lectures, and publishes articles on strategy in various media and on his blog, Business Strategies.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: