Case: De crisis opent nieuwe deuren

Dit blog is geschreven door onze stagiaire Laura de Kruijs. Het maakt onderdeel uit van een reeks van vijf blogs over businessmodellen.

HTM logoDat de crisis niet enkel bedreigingen maar ook kansen met zich meebrengt, laat de Haagse stadsvervoerder HTM zien. In een interview met Thomas Martin, CFO (ad interim algemeen directeur) bij HTM, wordt duidelijk hoe het bedrijf de door de overheid bepaalde focus op activiteiten wilt verplaatsen naar een commerciëlere focus op de behoefte van de reiziger. Een belangrijk onderdeel van de hieruit voortkomende veranderingen binnen het businessmodel is de fusie met de Nederlandse Spoorwegen. Maar ook in de samenwerking tussen de regionale vervoerders valt nog winst te behalen, aldus Martin.

Binnen het openbaar vervoer zijn de gevolgen van de crisis zichtbaar. Subsidies vanuit de overheid nemen af met als gevolg dat er druk staat op de invloed vanuit de overheid op de activiteiten van de regionale vervoerders. De invloed van de overheid is echter nog altijd aanzienlijk. Zo zit achter de meeste, ook commerciële, vervoerders de macht van de Nederlandse, Duitse of Franse overheid (zie onderstaande afbeelding). De sterk gereguleerde OV branche is als gevolg grotendeels aanbod gedreven waarin de politiek een dominante rol speelt. Bij HTM is dit niet anders; de invloed van stadsgewest Haaglanden is onbetwistbaar. Dat deze invloed sinds de recessiejaren afneemt is dan ook een interessante ontwikkeling die voor HTM verschillende deuren opent. Waar de politiek normaliter een meer reactieve houding laat zien, worden in deze lastige tijden ‘heilige huisjes’ bespreekbaar. Vervoerders krijgen meer ruimte ondernemer te zijn. Als gevolg kunnen commerciëlere veranderingen in het businessmodel, bijvoorbeeld in het aanbod en de klantrelatie, worden ingevoerd.

OV-markt anno 2012

Afbeelding: (eigendoms)relaties en verhoudingen in het Nederlandse OV anno 2012

Waar eerder de overheid de dominante partner was die besloot over zaken als de ritfrequentie en de halteplaatsing, heeft HTM nu meer ruimte zelf na te denken over de invulling van deze zaken. Volgens Martin kunnen vervoerders dit dan ook, door de goede marktkennis en ervaring, beter zelf. Hoeveel minuten de tram dit jaar te vroeg of te laat was is voor de overheid wellicht interessant, maar niet voor de reiziger. De reiziger wilt weten wanneer de eerstvolgende tram komt, daar ligt de klantbehoefte.

Naast de verbeterde service noemt Martin de toegenomen mogelijkheden voor kostprijsverlaging. Zo kan de frequentie en het aantal reizigers dat gebruik maakt van trams en bussen worden geoptimaliseerd. De huidige assets van HTM zijn ingedeeld op het piek/spits-model maar dit zal kunnen worden aangepast naar een model waarin binnen de kernregio’s frequenter gereden wordt.

Een ander onderdeel van de verandering van het businessmodel van HTM is de fusie met NS. Waar tot voor kort 100% van de aandelen in handen waren van de gemeente Den Haag, heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) in juni 2013 de NS goedkeuring gegeven voor het overnemen van 49% van de aandelen van HTM. NS heeft weliswaar de overheid als aandeelhouder, maar de commerciële en klantgerichte instelling van NS sluit aan bij de geambieerde klantfocus van HTM. Hierin spelen aspecten als minder wachttijd en een betere invulling van de wachttijd een belangrijke rol. Het aanbieden van complementaire service is een belangrijke aspect binnen de fusie. De samenwerking biedt reizigers optimale mobiliteit door het complete aanbod van trein, tram, bus, taxi’s, fiets, en overige vervoersmogelijkheden.

Martin prijst de NS om de uitvoering van haar activiteiten en het zoeken van aanvulling op het vervoerproduct. Zo is de NS als grote vastgoedeigenaar in staat de wachttijd van reizigers te benutten door hen de mogelijkheid te bieden om te winkelen. Op deze wijze speelt het bedrijf in op de negatieve perceptie van wachten door deze te vertalen naar een extra dienstverlening. HTM speelt ook zelfstandig in op het creëren van meerwaarde in de beleving van de reiziger, bijvoorbeeld in de ontwikkeling van mobiele applicaties.

Martin benadrukt met deze mogelijkheden van complementaire service dat de vervoersmarkt niet alleen strijdig hoeft te zijn maar juist kan optimaliseren door te verbinden en samen te zorgen dat het OV in toenemende mate als beter alternatief wordt gezien. Tussen regionale vervoerders is dit een gevoelig onderwerp. Vervoerders zijn concurrenten zodra ze meedingen met een contract, maar kijken ook nadien elkaar niet aan. Een gemiste kans, aldus Martin, want de huidige markt moet met tientallen opdrachtgevers, met allen andere tarievenstructuren en een totaal van meer dan 1000 producten, toch beter in te richten zijn. Daarbij komt dat de belangen van de verschillende partijen vaak niet ver uit elkaar liggen. HTM hoopt met de fusie met NS hierin een ‘game changer’ te kunnen zijn.

Advertenties

Over Roel van Lanen
Roel van Lanen has international experience in the fields of strategy, finance, corporate recovery and business growth. Roel has extensive experience advising clients on strategic issues ranging from scenario planning to cost reductions. Additionally he supported companies through complex operational changes. Currently Roel works as a senior strategy consultant with Berenschot in the Netherlands, primarily focusing on organizational development and efficiency, strategic market studies, and complex (international) restructuring efforts. Customers typically work in financial and professional services, as well as utilities (energy), health care, and production industry. Roel is an experienced program- and projectmanager who regularly teaches workshops and holds lectures, and publishes articles on strategy in various media and on his blog, Business Strategies.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: