Fusies van brancheorganisaties ondermijnen vaak effectieve lobby

Dit artikel verscheen eerder in Het Financieele Dagblad, 7 december 2011

Steeds meer brancheorganisaties kiezen ervoor samen te werken of te fuseren tot grotere lobbyclubs. Maar daarmee wordt hun lobby, in tegenstelling tot wat wordt aangenomen, niet altijd effectiever. Dat constateert bedrijfskundige Tim van der Rijken van adviesbureau Berenschot die vandaag op het onderwerp promoveert.

In zijn onderzoek toont hij aan dat de nadelen van samenwerking soms groter blijken te zijn dan de voordelen. Zo bestaat bij fusies het gevaar van een verlies aan focus en maakt een grotere achterban het ook moeilijker om een gemeenschappelijk standpunt te bepalen. ‘Gevaar is dat de organisatie gaat zwalken tussen wat verschillende groepen leden willen in plaats van zich te concentreren op de beste strategie voor de branchevereniging’, aldus Van der Rijken. Hierdoor lopen de lobbyclubs bij samenwerking ook de kans te veel intern gefocust te zijn op het beslechten van meningsverschillen over conflicterende belangen. ‘Ze verliezen de veranderende buitenwereld uit het oog, wat de positie in diezelfde buitenwereld bedreigt.’

Volgens Van der Rijken kunnen organisaties hierdoor ook in een negatieve spiraal terechtkomen. ‘Als je te veel compromissen sluit, herkennen de leden zich daar niet meer in, waardoor je die verliest.’ Door een afnemende organisatiegraad wordt de lobbypositie dan nog eens verder ondermijnd.

De reden waarom de organisaties voor meer samenwerking of zelfs fusie kiezen, is gelegen in het feitdatbranches steedsmeeroverlappen en op elkaar gaan lijken. Dat komt volgens Van der Rijken doordat bedrijven ook meer zijn gaan samenwerken in ketens en door nieuwe technologieën.

Hierdoor ondervinden brancheorganisaties ook steeds meer concurrentie van andere brancheverenigingen en vrezen zij tegen elkaar te worden uitgespeeld in het contact met tegenspelers zoals vakbonden en overheid. Samenwerking is dan bedoeldom de effectiviteit van de lobby te vergroten door voortaan ‘met één stem’ te spreken. Een recent voorbeeld van een samenwerkingspoging tussen ondernemingsverenigingen is die van metaalwerkgeversorganisatie FME en de Metaalunie. Enkele jaren geleden besloten ook de koepelorganisaties voor het grootbedrijf en het midden-en kleinbedrijf, VNO-NCw en MKB-Nederland, intensiever samen te werken door het beleidsbureau voortaan samen te voegen in één organisatie in Den Haag. De verenigingen zijn nog wel gescheiden.

Door een grotere achterban en door verlies van focus is het moeilijker de eenheid te bewaren

Van der Rijken baseerde zijn onderzoek echter op oudere casussen om de gevolgen op langere termijn te kunnen bestuderen, maar denkt wel dat organisaties die nu in een fusieproces zitten, kunnen leren van zijn bevindingen. Zo vermoedt hij dat brancheorganisaties ook nu nog te weinig bedrijfsmatig naar de toegevoegde waarde van samenwerking kijken. ‘Concurreren kan effectiever zijn dan samenwerking als je weet op welke punten je je als organisatie kunt onderscheiden van concurrenten.’

Dat is ook een tip aan de huidige FNV-voorzitters die de komende maanden zullen moeten broeden op een nieuwe organisatievorm. ‘Het probleem van de vakbonden is eerder dat ze denken dat ze geen concurrenten hebben. Maar die zijn er wel degelijk. Denk aan verzekeringsmaatschappijen die rechtsbijstand aanbieden in geval van een arbeidsconflict.’

Rond de ontwikkelingen bij de FNV ziet Van der Rijken nu eenzelfde reflex bij vakbondsbestuurders als die welke tot uitdrukking kwam in de fusies tussen brancheorganisaties die hij bestudeerde. ‘Ze zijn nu nog erg gefocust op het bestuur en de uitvoering van de nieuwe organisatievorm.’

Die neiging zag Van der Rijken ook bij de mislukte fusie in de afvalbranche. ‘Dan heeft iedereen het over de organisatie-inrichting en de poppetjes, maar belangrijker is het uit te zoeken wat de toegevoegde waarde van de nieuwe organisatie is en voor wie die er moet zijn.’

Advertenties

Over Roel van Lanen
Roel van Lanen has international experience in the fields of strategy, finance, corporate recovery and business growth. Roel has extensive experience advising clients on strategic issues ranging from scenario planning to cost reductions. Additionally he supported companies through complex operational changes. Currently Roel works as a senior strategy consultant with Berenschot in the Netherlands, primarily focusing on organizational development and efficiency, strategic market studies, and complex (international) restructuring efforts. Customers typically work in financial and professional services, as well as utilities (energy), health care, and production industry. Roel is an experienced program- and projectmanager who regularly teaches workshops and holds lectures, and publishes articles on strategy in various media and on his blog, Business Strategies.

One Response to Fusies van brancheorganisaties ondermijnen vaak effectieve lobby

  1. Nog een mooi voorbeeld: de recente toenaderingen en schermutselingen met de patiënt vertegenwoordigende organisaties (NPCF en de CG-Raad). Structuur, bestuur en organisatie zijn gespreksonderwerpen. Inhoud en strategie veel minder.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: