Staatsschulden afboeken tot op terugbetaalcapaciteit is onvermijdelijk (deel 1)

Waarom de huidige Euro niet werkt maar gered kan worden

Door: Hubert Sturm & René Barendrecht

Allerlei steunpakketten en andere maatregelen zijn ingezet om de staatsschuldencrisis en eurocrisis te bestrijden. De vrije markt, de ultieme scheidsrechter, velt haar oordeel: het is niet voldoende. Waarom werken de huidige maatregelen niet? De schuld ten opzichte
van de economie is te groot: de uitgaven aan schulden groeien harder dan de inkomsten uit belastingen. Heffen van meer belastingen (inkomsten om rente op schulden te betalen) en verlagen van ambtenarensalarissen verkleinen de economie. De economie kon de schuld al niet betalen, maar de economie wordt nog kleiner terwijl de schuld even groot blijft; het probleem wordt zelfs nog groter. Tijdig herstructureren van schulden (afboeken) tot op terugbetaalcapaciteit is onvermijdelijk om een grotere crisis te voorkomen.

De krekel en de mier?

De schuldenlast van verschillende landen is langjarig opgelopen. Dit zegt iets over de landen die deze schuld hebben opgestapeld als rupsje nooit genoeg. Het zegt ook iets over degenen die deze schuld hebben gefinancierd, als eenzelfde rupsje nooit genoeg. Schuldenaar en schuldeiser realiseren zich inmiddels dat het probleem niet eindeloos doorgerold kan worden. De burger kijkt lijdzaam toe hoe schuldenaren, schuldeisers en politici/bestuurders een oplossing zoeken voor de problemen, maar begint nattigheid te voelen, want wie gaan de rekening betalen en wanneer wordt de pijn genomen?

De krekel sjirpte dag en nacht, zo lang het zomer was,
Wijl buurvrouw mier bedrijvig op en neer kroop door ‘t gras
“Ik vrolijk je wat op,” zei hij. “Kom, luister naar mijn lied.”
Zij schudde nijdig met haar kop: “Een mier die luiert niet!”
Toen na een tijd de vrieswind kwam, hield onze krekel op.
Geen larfje of geen sprietje meer: droef schudde hij zijn kop.
Doorkoud en hongerig kroop hij naar ‘t warme mierennest.
“Ach, juffrouw mier, geef alsjeblieft wat eten voor de rest
van deze barre winter. Ik betaal met rente terug,
nog vóór augustus, krekelwoord en zweren doe ‘k niet vlug!”
“Je weet dat ik aan niemand leen,”
Zei buurvrouw mier toen heel gemeen.
“Wat deed je toen de zon nog straalde
En ik mijn voorraad binnenhaalde?”
“Ik zong voor jou,” zei zacht de krekel.
“Daaraan heb ik als mier een hekel!
Toen zong je en nu ben je arm.
Dus dans nu maar, dan krijg je ‘t warm!” 

Oorzaken begrijpen om oplossingen te vinden

Is de boodschap: wij moeten niet helpen? Is de boodschap: wij moeten wel helpen? Of is de boodschap nog anders? Het vinden van een antwoord vereist het onderzoeken van de oorzaken van het probleem en dat aanpakken. Dat begint bij het vaststellen dat de afgelopen jaren een alsmaar groeiende schuld is doorgerold.

Hoe kon de schuld oplopen en de rente laag blijven?

Er is een belangrijke relatie tussen de omvang van de schuld en de omvang van de economie, de belastinginkomsten en daarmee de terugbetaalcapaciteit. De periferie landen kregen leningen om twee redenen. Enerzijds omdat toename van handel tussen de oude EU kern en de periferie landen lonkte. Anderzijds omdat de periferie landen als onderdeel van de EU gezien werden, met een onuitgesproken geur van een bailout in geval van problemen. De hoeveelheid schuld die deze periferie landen konden ophopen en de rente was nooit zo laag ten opzichte van de Duitse en Nederlandse rente geworden.

Staatsschuldpapier IS de euro

Er werd ongelimiteerd geld geleend door het uitgeven van schuldpapier van reserve kwaliteit, de (vermeend) beste kwaliteit. Het hart van het financiële bestel bestaat uit dit papier. De reserves van elk land worden grotendeels belegd in staatsobligaties van andere landen. Wat ‘wij’ onze reserves noemen, onze (vermeend) ultiem veilige spaarpot bestaat uit de papieren verplichting van periferielanden om dat terug te betalen, zonder onderpand. Het is niet zomaar een private schuld, waar een geldverstrekker moet bloeden voor het uitlenen van geld aan de verkeerde persoon voor zijn eigen risico (maar vaak wel met onderpand). Staatschuldpapier maakt onderdeel uit van de publieke geldhoeveelheid. Als aan de waarde van dit papier of het vermogen om de rente over deze schuld terug te betalen getwijfeld wordt, is er een majeur probleem, het is de euro zelf die op het spel staat.

Negatieve spiraal

Een schuld wordt alleen terugbetaald of doorgerold zolang de verdien/terugbetaalcapaciteit groot genoeg is. De schuld groeit langzaam maar beslist harder dan de economie totdat het keerpunt in vertrouwen wordt bereikt. De positieve spiraal is inmiddels omgedraaid in een negatieve spiraal:

  • Staatsschuld wordt groter dan de omvang van de economie
  • Rente stijgt (snel) wegens risico op discount/default
  • Omvang rentelasten stijgen in verhouding tot belastinginkomsten
  • Geen mogelijkheid om de schuld te ontwaarden door devaluatie van de lokale munt (bestaat niet meer)
  • Geen mogelijkheid om de export aan te jagen door devaluatie van de lokale munt (goedkoper maken van arbeid)
  • Verhogen belastingen (voor rentelasten) en verlagen lokale overheidsbestedingen veroorzaken deflatie in de lokale economie
  • Economie gaat in recessie, terugbetaalcapaciteit vermindert nog verder
  • Financiering van publieke schulden put bronnen voor private schulden/investeringen uit
  • Publieke economie groeit ten opzichte van private economie en holt de verdiencapaciteit verder uit
  • Kapitaalvlucht uit lokale banken wegens bankroet risico en devaluatie risico bij mogelijke herintroductie lokale valuta
  • Lenen door lokale banken komt onder druk met deflatoire werking naar de lokale economie
  • Recessie spiraal houdt aan met desastreuze gevolgen

Voor deel 2 uit deze reeks, klik hier.

Advertenties

Over Roel van Lanen
Roel van Lanen has international experience in the fields of strategy, finance, corporate recovery and business growth. Roel has extensive experience advising clients on strategic issues ranging from scenario planning to cost reductions. Additionally he supported companies through complex operational changes. Currently Roel works as a senior strategy consultant with Berenschot in the Netherlands, primarily focusing on organizational development and efficiency, strategic market studies, and complex (international) restructuring efforts. Customers typically work in financial and professional services, as well as utilities (energy), health care, and production industry. Roel is an experienced program- and projectmanager who regularly teaches workshops and holds lectures, and publishes articles on strategy in various media and on his blog, Business Strategies.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: