Krijgt Japan ook nog een economische ramp?

De laatste tijd lijkt de wereld op zijn kop te staan. Uit alle hoeken van de wereld komt het nieuws, en het is vaak niet goed. Menselijke tragedies, de beelden staan nog scherp op eenieder’s netvlies gebrand. Het voelt dan ook een beetje onbehaaglijk om het dan over de economische kant van het verhaal te hebben. Maar goed, het speelt wel degelijk een rol. Zo kan je je voorstellen dat er grote financiële gevolgen zijn van de crisis in Japan. En wat te denken van de economische oorzaken achter de onrusten in het Midden-Oosten? Deze week een uitstapje naar drie macro-economische verhalen die het nieuws beheersen: Libië, Japan en Portugal. Drie dagen, drie posts, drie levensgrote uitdagingen.

Ramp na ramp in het land van de rijzende zon

Verplaatsen we onze blik naar Japan. Een aardbeving, een tsunami, nog altijd meerdere naschokken, een zeer dreigende nucleaire situatie, moeizame berging van de lichamen… Japan krijgt enorm veel over zich heen. Uit de beelden spreekt veel angst bij de mensen. Niemand weet wat er nu weer gaat komen, of hoe erg de volgende naschot weer gaat zijn, of hoe nu verder. Dat geldt eigenlijk ook voor de Japanse economie. Deze is nog altijd één van de grootste ter wereld, al is Japan’s invloed de laatste jaren wel wat aan het afnemen. Zo horen we bijvoorbeeld vaak verhalen dat Amerika zoveel schulden heeft, maar Japan’s schuld (uitgedrukt als % van het BBP) is nog vele malen groter! Om Japan een economie in verval te noemen is echter zeker niet juist; het blijft één van de gezondste en sterkste economieën ter wereld. Hoe groot gaan de gevolgen van de crisis blijken? Gaat de Japanse economie instorten? Gaan we er in de wereldeconomie nog wat van merken?

Het is verleidelijk om te denken: dat kan bijna niet anders! Er is ZO ongelooflijk veel kapot, alles is verwoest. En in de afgelopen dagen heeft de Japanse centrale bank al onmiddellijk ingegrepen, door vele biljoenen yen (miljarden euro’s) in de economie te pompen, in de vorm van garantstellingen en leningen, enkel en alleen om bedrijven draaiende te kunnen houden. En veel fabrieken zijn verwoest, waardoor bijvoorbeeld bepaalde auto-onderdelen of electronica niet meer geproduceerd kunnen worden.

Maar, met de kennis van nu (en dus geen nucleaire meltdown) zal de impact mee vallen. Allereerst, de getroffen regio speelt een relatief bescheiden rol in de Japanse economie (ongeveer 2%). Tokio is grotendeels overeind gebleven en daar gaat het echt grote geld om. Belangrijker nog is dat Japan de voordelen van een typisch Westers land heeft, waar crises altijd relatief snel overkomen blijken te kunnen worden. De reden hiervoor zit in de aard van de rijkere en meer ontwikkelde economieën. Deze bevatten over het algemeen veel redundantie, waardoor het weerstandsvermogen hoog is. De logistieke kanalen, bijvoorbeeld, zijn zodanig ingericht dat wanneer een fabriek met auto-onderdelen niet meer overeind staat, de productie verplaatst kan worden naar een andere locatie. Na de aardbeving in Kobe, bijvoorbeeld, in 2003, was een belangrijke logistieke ader (een spoorlijn) geweldig beschadigd. Toch leed de logistieke sector in Japan hier destijds nauwelijks onder, omdat er een paar honderd kilometer verder nóg een lijn liep die wel intact was gebleven. Hierin zien we dus een belangrijk verschil met bijvoorbeeld Haïti. Daar zijn dit soort redundanties veel minder aanwezig, waardoor het weerstandsvermogen veel lager is, en daarmee ook het vermogen er snel weer bovenop te komen. Bovendien speelt er nog een heel “logisch” argument, namelijk dat een land als Japan nou eenmaal veel meer middelen heeft (denk aan geld, denk aan kennis) om snel aan de wederopbouw te beginnen (zie afbeelding hieronder) dan bijvoorbeeld Haïti.

Rijkere landen hebben dus een overduidelijk een voordeel bij het herstel na heftige crises. Maar hoe zit het dan met al die schade? Al die puinhopen, die verwoeste gebouwen, de slachtoffers? Dat heeft toch ook een economisch effect? Nou, reken maar… alleen niet per se hoe je dat verwacht. Dit hangt er namelijk vanaf hoe je dit meet. De belangrijkste indicator die we tot onze beschikking hebben is het BBP. Dat is eigenlijk niks meer dan alles wat er in een gegeven jaar binnen Japan wordt geproduceerd of verkocht. Dit betekent echter dat alles wat vernietigd is, hier niet in wordt meegenomen. Een brug die tien jaar geleden gebouwd is zie je dit jaar normaal gezien niet in het BBP terug. De balans van het land komt dus niet terug in het BBP. En dus een crisis van deze omvang (de laatste berichten zijn dat de wederopbouw ruim € 213 miljard gaat kosten) wordt niet geregistreerd in de belangrijkste economische indicator die we hebben!

In theorie zou het zelfs kunnen dat de crisis een positief effect heeft op de Japanse economie, althans, op het BBP. Die brug die verwoest is, die moet per slot van rekening opnieuw worden gebouwd. Dat vergt materialen en arbeid, middelen dus, en productie. Was de ramp niet gebeurd had de brug misschien pas over 10 of 20 jaar vervangen worden, en dus niet in het BBP terug gekomen; nu zien we deze investering al onmiddellijk terug in het BBP. En dus een negatief effect op de balans, maar een positief effect op het BBP. Zo kunnen we dus stellen dat het in het geval van Japan gelegitimeerd is om ons niet al te druk te maken over het economische effect, maar te focussen op het beheersen van de ramp, de wederopbouw van de regio, en vooral het menselijk leed.

Advertenties

Over Roel van Lanen
Roel van Lanen has international experience in the fields of strategy, finance, corporate recovery and business growth. Roel has extensive experience advising clients on strategic issues ranging from scenario planning to cost reductions. Additionally he supported companies through complex operational changes. Currently Roel works as a senior strategy consultant with Berenschot in the Netherlands, primarily focusing on organizational development and efficiency, strategic market studies, and complex (international) restructuring efforts. Customers typically work in financial and professional services, as well as utilities (energy), health care, and production industry. Roel is an experienced program- and projectmanager who regularly teaches workshops and holds lectures, and publishes articles on strategy in various media and on his blog, Business Strategies.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: