Libië en Egypte: buren, maar mijlenver uit elkaar!

De laatste tijd lijkt de wereld op zijn kop te staan. Uit alle hoeken van de wereld komt het nieuws, en het is vaak niet goed. Menselijke tragedies, de beelden staan nog scherp op eenieder’s netvlies gebrand. Het voelt dan ook een beetje onbehaaglijk om het dan over de economische kant van het verhaal te hebben. Maar goed, het speelt wel degelijk een rol. Zo kan je je voorstellen dat er grote financiële gevolgen zijn van de crisis in Japan. En wat te denken van de economische oorzaken achter de onrusten in het Midden-Oosten? Deze week een uitstapje naar drie macro-economische verhalen die het nieuws beheersen: Libië, Japan en Portugal. Drie dagen, drie posts, drie levensgrote uitdagingen.

Libië en Egypte: buren, maar mijlenver uit elkaar!

De onrusten in het Midden-Oosten houden de gemoederen al een tijdje bezig. Mede door de oplopende voedselprijzen is de frictie in veel landen dusdanig toegenomen dat de mensen de straat op gingen. Over de oorzaken is inmiddels genoeg gezegd en geschreven. Wat mij fascineert is de verschillen in reacties tussen de landen. Neem Egypte en Libië: buurlanden, maar hun reactie had niet verder van elkaar verwijderd kunnen zijn! Tuurlijk was er ook fysieke strijd in Egypte, en tuurlijk waren er vreedzame betogingen en dialoog in Libië, maar over het algemeen kun je stellen dat de omwenteling in Egypte veel zachter was dan die in Libië. Hier zijn tal van oorzaken voor te bedenken, waarvan de meest populaire lijkt te zijn dat Khadafi gewoon niet helemaal spoort.

Maar er is nog een reden. Een diepe, onderliggende reden, die te maken heeft met de verschillende fundamenten van beide economieën. Aan de ene kant zagen we in Egypte dat het leger weigerde mee te werken aan het neerslaan van de revolutie. Eén van de belangrijkste motieven hiervoor is de rol die het leger bekleed in Egypte. Na de oorlog met Israël is de Egyptische strijdmacht volledig hervormd. De natuurlijke vijand viel min of meer weg, en massale werkloosheid dreigde onder soldaten. De oplossing was snel gevonden: het leger werd een bedrijf. Een enorme BV, zogezegd, met een veelheid aan diensten waar enkel de Unilevers van deze wereld aan zouden kunnen tippen. En niet alleen aan de traditionele taken gerelateerd, maar ook ver verwijderd. Zo kunt u verblijven in een hotel van het leger als u in Egypte op vakantie bent, of kleding kopen door het leger geproduceerd. Landsverdediging maakt nog maar een heel klein deel uit van de taken, en de “CEO” van het leger heeft al eens aangegeven 80% van z’n tijd met de bedrijven bezig te zijn, en maar 20% met de strijdkrachten. Dus is het niet zo verwonderlijk dat het leger niet wilde optreden met harde hand. Geen enkel bedrijf zal het namelijk in z’n hoofd halen om op z’n klanten te schieten!

Libië is een heel ander verhaal. Inmiddels heeft de NAVO besloten de strijd van de geallieerden te gaan overnemen, en de rebellen rukken op naar Tripoli. Het is een beangstigende strijd met veel facetten. Maar wat is er dan zo anders aan Libië, buiten de leider dan? Dat is eigenlijk vrij simpel: olie! De Egyptische economie heeft op hoofdlijnen dezelfde structuur als de onze: burgers en bedrijven verdienen geld en betalen daar belasting over aan de overheid. Dat betekent dus ook dat de overheid er baat bij heeft dat het goed gaat met het volk, dat mensen veel geld verdienen en dat er veel bedrijvigheid is. Dat betekent namelijk meer inkomsten voor de overheid, dus betere dienstverlening, dus meer populariteit. Libië daarentegen leeft vrijwel volledig van de olie. En de olie is in handen van de alleenheerser Kadhafi. Hoe verdient de Libische regering haar geld? Met de verkoop van olie. Belastingen zijn slechts een druppeltje, totaal geen relevante inkomstenbron. Dus is Kadhafi’s incentive fundamenteel anders dan die van Mubarak: hoe armer het volk, hoe meer macht hij zelf kan houden, en hoe meer geld hij dus voor zichzelf kan verdienen. Het volk wordt tevreden gehouden met “giften,” zoals we nu bijvoorbeeld ook in Saudi-Arabië zien waar het volk vele miljarden aan sociale en medische zorg is beloofd. Maar het volk kan (in de ogen van de leider) geen aanspraak maken op rechten.

En waar we dus in Egypte in de dagen rond Mubarak’s vertrek veel werd gesproken over het machtsvacuüm dat hij zou achterlaten is die vraag in Libië nog veel pregnanter. De nieuwe leider erft namelijk dezelfde Libische economie, met alle persoonlijke voordelen die daarbij horen. En dus áls er al snel nieuw leiderschap op zou kunnen staan, wat vanuit politiek oogpunt minstens even lastig lijkt als in Egypte, is ook de incentive tot corruptie vele malen groter. Mogelijk is de Libische olie voor het Westen reden genoeg om stabiliteit na te blijven streven, ook na de huidige militaire operatie. Maar een garantie voor veel interne spanningen blijft zolang de economie volledig om olie draait. Zo blijkt dus in Noord-Afrika eens te meer: wie betaalt, bepaalt!

Advertenties

Over Roel van Lanen
Roel van Lanen has international experience in the fields of strategy, finance, corporate recovery and business growth. Roel has extensive experience advising clients on strategic issues ranging from scenario planning to cost reductions. Additionally he supported companies through complex operational changes. Currently Roel works as a senior strategy consultant with Berenschot in the Netherlands, primarily focusing on organizational development and efficiency, strategic market studies, and complex (international) restructuring efforts. Customers typically work in financial and professional services, as well as utilities (energy), health care, and production industry. Roel is an experienced program- and projectmanager who regularly teaches workshops and holds lectures, and publishes articles on strategy in various media and on his blog, Business Strategies.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: